Dit is een website van Stimular

Kenniscentrum Duurzaam MKB

Duurzaam Ondernemen loont!

Vervang conventionele TL-verlichting

Proces Verlichting
Dit is een (erkende) maatregel uit het Activiteitenbesluit voor branche: Autobranche - autoschadeherstel, Industrie - hout en meubel, Bouw - bouwbedrijven, Kantoren, Onderwijs, Detailhandel - overig, Handel en distributie, Bouwmaterialen - beton, Detailhandel - supermarkten, Zorg - zorginstellingen, Industrie - metalektro, Recreatie - restaurants en cafés, Detailhandel - tankstations, Sport - overig, Recreatie - hotels, Sport - zwembaden, Bouw - installatiebedrijven, Grafische industrie, Landbouw - land- en tuinbouw, Voedingsindustrie - overig, Zorg - ziekenhuizen, Zorg - overig, Bouw - schilders en onderhoud, Zorg - kinderdagverblijven, Landbouw - veeteelt, Voedingsindustrie - brood en banket, Voedingsindustrie - zoetwaren, Cultuur - podia, Recreatie - overig, Industrie - rubber en kunststof, Autobranche - garage en handel, Datacenters, Industrie - verf en drukinkt, Industrie - papier en karton(waren), Autobranche - wasinrichting

Beschrijving

Vaak is de basisverlichting in een bedrijf TL-verlichting. Daarbij wordt het energieverbruik veroorzaakt door de TL-buis én het voorschakelapparaat (ook wel starter genoemd). Er zijn zuinige alternatieven voor conventionele TL. Vervang conventionele TL-verlichting door led-verlichting of hoogfrequente (HF-) TL-verlichting.

Hoe weet je of je conventionele TL hebt?

Deze heeft losse starters, die verwisseld kunnen worden als ze kapot zijn. Verder knippert deze TL bij het opstarten en ook aan het einde van de levensduur van de buizen, en ook vanuit je ooghoek zie je het knipperen.

Led of HF-TL?

Steeds meer wordt in kantoren, werkplaatsen en magazijnen led gebruikt voor de basisverlichting. De TL-verkoop is in 2013 met 50% teruggelopen. Wat voor jouw situatie de beste keuze is, is afhankelijk van de huidige en gewenste situatie. Overweeg beide opties en vraag offertes op om de mogelijkheden in jouw situatie goed te kunnen vergelijken.

Kenmerken led en HF-TL vergeleken

  • De efficiëntie van diverse leds verschilt van 50 tot 160 lumen/Watt. De meest efficiënte TL (HF-T5) heeft een opbrengst van 120 lumen/Watt.
  • Led-licht is makkelijker te richten. Als niet overal licht nodig is, is dat een voordeel, denk aan spots. Een goede TL-armatuur met reflector zorgt ook dat het licht op de goede plek terecht komt. Het armatuurrendement beïnvloedt dus het totale verlichtingsrendement. Bij geringe verschillen in efficiëntie van de lamp is dit doorslaggevend voor het totale rendement. In formule: verlichtingsrendement (lumen/Watt) = (lichtstroom van de lichtbron (lumen) x armatuurrendement (procent))/ (vermogen lichtbron (W) + voorschakelapparatuur (W))
  • Fabrikanten van led-lampen zeggen dat hun lampen zo’n 50.000 branduren meegaan. Veel TL-lampen hebben een levensduur rondom 20.000 uur. Er zijn echter ook lange levensduurlampen met 30.000 tot 60.000 branduren (afhankelijk van merk en type). Een langere levensduur vermindert de vervangingskosten flink, met name voor plekken waar de lampen moeilijk bereikbaar zijn.
  • Als de led-lampen geïntegreerd zijn in de armatuur, moet bij het einde van de levensduur alles vervangen worden. Bij TL is een nieuwe lamp voldoende, armaturen en voorschakelapparaten hebben een langere levensduur dan de lamp. Zo ook bij een led-buis.
  • De lichtopbrengst van led en TL wordt minder tijdens de gebruiksperiode. Bij led lijkt dit vaker een probleem.
  • De levensduur van HF-TL wordt verkort door aan- en uitschakelen, van led niet.
  • HF-TL en led zijn beide traploos dimbaar, zonder slijtage. De kleur verandert bij beiden niet bij het dimmen (zoals wel bij een gloeilamp).
  • Led is tegenwoordig in vele kleuren beschikbaar, maar veelal witter dan de kantoorverlichting waaraan we gewend zijn. Tegenstanders noemen dat “ongezellig”, voorstanders dragen aan dat dit witte licht zeer geschikt is voor de werkplek (activeert).
  • Er zijn led-lampen beschikbaar die van kleur kunnen veranderen zodat de kleur aangepast kan worden aan de tijd van de dag (zoals ook het daglicht van kleur verandert gedurende de dag). Dat is interessant voor bijv. zorginstellingen en scholen.
  • Led vraagt een grotere investering.
  • Gebruik van TL-verlichting in koude omgevingen (zoals vrieshuizen) kan niet. Led is hier wel geschikt.
  • In led zitten minder gevaarlijke stoffen dan in TL.
  • Led-lampen kunnen niet breken, zoals TL-lampen. Dit kan een voordeel zijn, bijv. in situaties waar voedsel bereid wordt, of magazijnen met heftrucks.

Van bestaande situatie naar led, HF-TL of TLD-eco-lamp

Als de armaturen verouderd zijn kan je nieuwe armaturen nemen met led of tl.

Als de armaturen niet verouderd zijn kunt u:

  1. Starter verwijderen en TL-buis vervangen door spaaradapter met T5-lamp
  2. Starter vervangen door elektronisch voorschakelapparaat en T8-lamp hergebruiken
  3. Starter vervangen door led-starter met led-buis
  4. Starter, trafo en condensator vervangen door led-driver met led-buis

Lees meer over de TL-opties en de led-opties.

Als je nog niet toe bent aan een van deze maatregelen (bijv. omdat je over korte tijd gaat verhuizen) kan je kapotte lampen vervangen door de TLD-eco-lamp. Deze levert een besparing op van ongeveer 10%. Let wel: deze gaat sneller stuk bij ruimtetemperaturen onder 20°C.

Toepasbaarheid

Overal waar conventionele TL-buizen hangen, maar met name in ruimten waar veel verlichting hangt (> 17 Watt/m2), de verlichting langdurig brandt (> 8 uur per dag) en/of de armaturen moeilijk bereikbaar zijn. Dit laatste heeft te maken met het feit dat door de langere levensduur van led er relatief hoge vervangingskosten uitgespaard worden; bij conventionele TL-verlichting komt deze post vaker terug.

Milieu aspecten

Verlichting bepaalt vaak een groot gedeelte van het energieverbruik van bedrijven en instellingen (gemiddeld 20 tot 40% van het totaal). 

Vervanging van conventionele TL-verlichting bespaart 20 tot 80% elektriciteit:

  • 20 tot 50%: vervangen van alle oude TL-buizen (door led- of T5-buizen).
  • 80%: vervangen complete lichtstraat door nieuwe armaturen (de helft van de oude armaturen was overbodig) met een daglichtafhankelijke regeling in een fabriekshal met sheddaken (daglichtkoepels).

Financiële aspecten

Het direct vervangen van de aanwezige armaturen vereist vaak een hoge investering. Op het moment dat de verlichting in het kader van bijvoorbeeld grootschalige renovatie wordt vervangen, zijn de meerkosten voor het installeren van hoogfrequente verlichting of led beperkt. Toch loont het in veel situaties om niet te wachten op een dergelijk natuurlijk moment. De maatregel verdient zich vaak binnen 5 jaar terug. Vraag een offerte aan.

Enkele vuistregels:

  • In kantoren en bedrijfshallen verdienen de meerkosten van TL5-adapters zich op een natuurlijk moment binnen 5 jaar terug als de verlichting minimaal 2.500 branduren heeft.
  • In kantoren en bedrijfshallen verdienen de meerkosten van led-lampen zich op een natuurlijk moment binnen 5 jaar terug als het vermogen met minstens 50% kan afnemen en de verlichting minimaal 2.500 branduren heeft.

Een natuurlijk moment is in dit geval als de huidige lamp aan vervanging toe is.

Bij vermindering van de armaturen neemt de besparing toe en de terugverdientijd af. Er zijn wel extra kosten voor het aanpassen van het plafond. Specifiekere informatie over kosten lees je in de tips over de TL-opties en de led-opties.

Led-buizen staan op de Energielijst (2019, code 210509) en komt daarom, onder voorwaarden, in aanmerking voor Energie Investerings Aftrek (EIA). Dit betekent dat je een extra bedrag ter grootte van 45% (2019) van het investeringsbedrag ten laste mag brengen van de winst. Zie voor meer informatie www.rvo.nl/energie-investeringsaftrek.

Bekijk onze suggesties om verlichtingsoffertes te beoordelen.

Aanvullende informatie

Kijk ook naar de tips voor Ruimte leeg: licht uit door sensor en Daglichtafhankelijke regeling van verlichting en combineer deze voor een optimale besparing. Ook de volgende publicaties kunnen behulpzaam zijn:

Erkende maatregel voor energiebesparing

Het Activiteitenbesluit schrijft voor dat bedrijven en organisaties die aan bepaalde voorwaarden voldoen verplicht zijn rendabele energiebesparende maatregelen te nemen. Deze maatregel is voor een of meerdere branches rendabel ofwel erkend. Een maatregel is erkend op een zelfstandig moment (zo snel mogelijk) of op een natuurlijk moment (bij vervanging/renovatie) en soms afhankelijk van de situatie. Lees meer in de tip Voldoe aan (erkende) maatregelen uit Activiteitenbesluit. Op de website van Infomil staat per branche een overzicht van de erkende maatregelen met daarbij de technische en economische randvoorwaarden.

Energiezuinige technieken moeten goed beheerd worden om te besparen wat mogelijk is. Daarom heeft de overheid voor alle erkende energiemaatregelen aangegeven welk doelmatig beheer en onderhoud (DBO) nodig is. Beoordeel jaarlijks of de techniek nog goed functioneert. Lees meer in de tip Jaarlijks doelmatig beheer en onderhoud van erkende (energie)maatregelen.

Voor verlichting zijn de DBO-maatregelen:

  • Periodiek schoonmaken van armaturen, lampen, reflectoren en bijhorende schakelingen en regelingen.
  • Tijdig defecte lampen vervangen.
  • Aanpassen van het verlichtingsniveau aan de activiteit. Zie tip Dim verlichting wanneer minder licht nodig is

Bronnen: Stichting Stimular, Infomil: kennisbank Energiebesparing en Winst

Naam: Bedrijfsnaam: GreenFox Datum: 07 October 2015 Het eerste grote project dat GreenFox binnenhaalde was Amsterdag RAI. Bestaande armaturen werden omgebouwd tot moderne, energiezuinige verlichting. Onder begeleiding van GreenFox installeerden medewerkers van de Amsterdamse sociale werkvoorziening Pantar meer dan dertienduizend T5-lampen. Hierdoor heeft de RAI haar CO2-uitstoot weten te verlagen met bijna 1.000 ton, wat goed aansloot bij de ambitie van de RAI om de CO2-uitstoot zoveel mogelijk te verlagen, tegen zo laag mogelijke kosten.

Bron: VV+ juli/augustus 2015
Voeg uw reactie toe

Informatie van leveranciers wordt alleen geplaatst indien voorzien van minstens 1 referentie van toepassing bij een bedrijf.

  • Let op: Website URL zonder "http://" ervoor wordt niet geaccepteerd.

* Uw e-mail en telefoonnummer worden niet getoond op de website.