Kenniscentrum Duurzaam MKB

Beschrijving

Controleer regelmatig of sprake is van ijsvorming op de verdamper. De verdamper van koel- en vriescellen bevindt zich meestal achterin de cel of boven de deur. De verdamper van vrieskisten en -kasten bevindt zich achterin of onderin de vrieskist of -kast. Door ijsafzetting op de verdamper kan deze zijn koude minder goed kwijt, waardoor het rendement van de installatie afneemt.

Maak de verdamper ijsvrij door de verdamper te ontdooien. Als de noodzakelijke frequentie van ontdooien laag is, zoals bijvoorbeeld in het vriesvak in een koelkast, dan zijn deze ontdooiregelingen prijzig. Ontdooi de vriezer handmatig. Doe dat anders met een regeling, in volgorde van energiezuinigheid:

1. Kies bij een nieuwe installaties voor koel- en vriescellen voor gasontdooiing.
2. Kies in koelcellen met temperaturen boven 4°C voor ventilatieontdooiing.
3. Gebruik automatische regelingen in geval van elektrische ontdooiing.

Een koelinstallatie onttrekt warmte aan de te koelen ruimte (bijvoorbeeld een koelcel of vrieskist) via de verdamper. Wanneer het koudemiddel in de verdamper kouder is dan 0°C, kan waterdamp uit de te koelen ruimte op de verdamper vast vriezen (ijsaangroei, ook wel rijp genoemd). De ijslaag heeft een isolerende werking, waardoor de warmte uit de te koelen ruimte de verdamper minder goed kan bereiken. Daarom kost het meer elektriciteit (tot wel 30%) om de te koelen ruimte op de gewenste temperatuur te houden. Voorkom daarom dat ijs de verdamper isoleert en maak de verdamper regelmatig ijsvrij door de verdamper te ontdooien.

De benodigde frequentie van ontdooien is afhankelijk van de relatieve luchtvochtigheid in de te koelen ruimte. Deze hangt af van de hoeveelheid (warme) omgevingslucht die de te koelen ruimte binnenkomt en/of de vochtproductie van het te koelen product. Wanneer de deur van een koel- of vriescel vaak openstaat, is ontdooien veel vaker nodig, dan wanneer een koel- of vriescel meestal gesloten blijft.

Ad 1 Gasontdooiing

Bij gasontdooiing blijft de compressor tijdens het ontdooien draaien. Door een omkeerklep wordt warm koel- of persgas tijdelijk niet naar de condensor, maar naar de verdamper gestuurd. Het ontdooiproces verloopt hierdoor sneller dan bij elektrisch ontdooien (de warmte komt immers van binnen uit, precies op de plek waar de ijsvorming ontstaat). Bij installaties met meerdere verdampers kan gebruik worden gemaakt van de warmte die vrijkomt bij de koeling van andere cellen. De verdampers worden bij deze methode stuk voor stuk ontdooid, terwijl de overige verdampers in bedrijf blijven. Met een ontdooikap kan het warmteverlies tijdens de ontdooifase beperkt worden.

Ad 2 Ventilatie- of natuurlijke ontdooiing

Bij koelcellen met temperaturen boven 4°C is het mogelijk om te ontdooien door periodiek de lucht uit de cel met een ventilator langs de verdamper te blazen. Zo wordt (grotendeels) voorkomen dat extra warmte (uit de anders noodzakelijke elektrische verwarming) in de te koelen ruimte vrijkomt (die daarna weer moet worden ‘weggekoeld’). Er is een schakeling nodig die ervoor zorgt dat wanneer de cel kouder dan 4°C is toch de elektrische ontdooiing wordt ingeschakeld.

Ad 3 Elektrische ontdooiing

Veelal met een gloeispiraal. Meestal schakelt een tijdklok de elektrische ontdooiing aan, 2 à 3 maal per etmaal. Het ontdooien duurt iedere keer circa 30 minuten (tot soms wel 1 uur).

• Gebruik bij verdampers die gelijkmatig aanvriezen een schakeling die het ontdooien start op basis van meting van de ijsdikte. Een dergelijke schakeling voorkomt dat onnodig (te vroeg) of te laat wordt ontdooid. Bij vriescellen waar gedurende langere tijd eenzelfde ‘belading’ plaatsvindt, kan een dergelijke schakeling goed worden toegepast (ijsvorming zal vrijwel altijd op dezelfde locatie plaatsvinden). Als door wisselende ‘belading’ aanvriezing op een andere plek van de verdamper plaatsvindt, werkt een dergelijke schakeling niet optimaal.
• Gebruik altijd een temperatuursensor die het ontdooien stopt. Als het uitschakelen ook plaatsvindt door een tijdklok zal de elektrische ontdooiing vaak te lang aan blijven staan. Het uitschakelen kan daarom beter met een temperatuursensor (ontdooibeëindigingsthermostaat) plaats vinden. Deze kan vaak eenvoudig worden bijgeplaatst.

Toepasbaarheid

1. Bij nieuwe koel- en vriesinstallaties
2. In koelcellen met een temperatuur hoger dan 4°C.
3. Ontdooischakelingen die de ijsdikte meten zijn toepasbaar in koel- of vriescellen die gelijkmatig aanvriezen. Een temperatuursensor die het ontdooien stopt is altijd toepasbaar.

Milieu aspecten

De energiebesparing als gevolg van het ijsvrij houden van de verdamper bedraagt 5 tot 10% op het energieverbruik van de betreffende koelinstallatie.

Financiële aspecten

1. De installatiekosten van een gasontdooiing zijn circa 10% hoger dan van een installatie met elektrische ontdooiing. Een “heetgasontdooisysteem” staat op de energielijst 2011 (code 220213) en komt daarom, onder voorwaarden, in aanmerking voor Energie Investerings Aftrek (EIA). Dit betekent dat u een extra bedrag ter grootte van 41,5%(2011) van het investeringsbedrag ten laste mag brengen van de winst. Ook de ontdooikap staat op de energielijst (code 220214). Zie voor meer informatie www.agentschapnl.nl/eia.
2. De kosten van een ontdooibeëindigingsthermostaat zijn ca. EUR 140,-.

Bij een koelcel met een inhoud van 22 m³ bespaart ‘ijsvrij houden’ jaarlijks 250 tot 750 kWh, ofwel EUR 30,- tot EUR 90,-. De gemiddelde terugverdientijd is binnen 2 jaar.

Bron: Infomil / Stichting Stimular