Kenniscentrum Duurzaam MKB

Beschrijving

Om een gebouw te koelen is veelal elektrische koeling aangebracht. Met name de compressor van de koelmachine gebruikt veel elektriciteit. Vaak wordt vergeten dat ook een gratis energie efficiënte koeltechniek beschikbaar is. De buitenlucht is namelijk een groot deel van het jaar in staat voldoende koeling te leveren.

Om een behaaglijk werkklimaat te krijgen wordt de temperatuur in een gebouw vaak een paar graden beneden de buitentemperatuur gehouden. Als het buiten 30 °C, dan is een binnentemperatuur van 24 °C te koud en is het vaak behaaglijker een binnentemperatuur van circa 26 °C aan te houden. Aangezogen buitenlucht met een temperatuur van bijvoorbeeld 21 °C wordt tot circa 23 °C opgewarmd (onder andere door de warmte van de elektrische motor van de ventilator in de luchtbehandelingkast) voordat deze in een werkruimte wordt ingeblazen. Een luchtstroom van 23 °C heeft in veel gebouwen voldoende koelcapaciteit om een behaaglijk werkklimaat te realiseren. In Nederland komt slechts circa 2 % van de totale tijd de buitentemperatuur boven 21 °C.

Onderzoek bij gebouwen waar elektrische koeling nodig is terwijl de buitentemperatuur voldoende laag is (bijvoorbeeld kouder dan 16 of 18 °C) de mogelijkheden van vrije koeling. Door de koelinstallatie pas in te schakelen als de buitentemperatuur boven 16 of 18 °C komt, wordt veel onnodig elektriciteitverbruik voorkomen.

Vrije koeling met luchtbehandelingskast

Of koude lucht bruikbaar is voor ruimtekoeling, wordt door de mogelijkheden en instellingen van de luchtbehandelingkast bepaald. Bij vrije koeling wordt 100% buitenlucht toegevoerd. Dit kan door middel van een elektrisch geregelde klep worden ingesteld.

De koude buitenlucht zal ingeblazen worden buiten een eventueel aanwezige warteterugwinunit (WTW, bijv. een warmtewiel) om. Dit wordt ook wel by-pass genoemd. Indien er geen ruimte is voor een dergelijke by-pass, en wel een warmtewiel aanwezig is, is een goede oplossing om het warmtewiel op een te hoge snelheid te laten draaien. Het rendement van het warmtewiel wordt dan erg laag. Geheel stil zetten van het warmtewiel is vaak niet mogelijk omdat door de enorme massa het warmtewiel dan in onbalans raakt.

Vrije koeling met mechanische afvoer en natuurlijke toevoer

Vrije koeling kan ook in gebouwen zonder mechanische koeling. Vrije koeling kan dan gerealiseerd worden door de warme lucht uit het gebouw af te zuigen en via roosters koele buitenlucht toe te voeren. Daarbij speelt de locatie van de roosters een grote rol. Voorkom dat opgewarmde lucht (bijvoorbeeld van boven een plat dak) of vervuilde lucht wordt aangezogen.

Toepasbaarheid

Deze maatregel is toepasbaar bij gebouwen met mechanische ventilatie.

Milieuaspecten

De besparing op het elektriciteitsverbruik is ongeveer evenredig met het aantal uren dat de koelinstallatie teveel draait. Bij gebouwen zonder elektrische koeling (split-units of grote koelmachines) wordt geen energie bespaard, maar wordt het binnenklimaat wel fors verbeterd, wanneer men op goede wijze vrije koeling toepast.

Financiële aspecten

Mogelijk is een betere regeling voor de mate van warmteterugwinning nodig (die kan soms niet automatisch worden geregeld). De gemiddelde terugverdientijd daarvan is in kantoren en verzorgingshuizen 0 tot 1 jaar en in tankstations 4 tot 8 jaar.

Toepassing van warmtewisselaar voor vrije koeling vraagt om een grotere investering. Deze maatregel staat op de energielijst 2011 (code 210206) en komt daarom, onder voorwaarden, in aanmerking voor Energie Investerings Aftrek (EIA). Dit betekent dat u een extra bedrag ter grootte van 41,5%(2011) van het investeringsbedrag ten laste mag brengen van de winst. Zie voor meer informatie www.agentschapnl.nl/eia

Aanvullende informatie

Controleer iedere twee jaar of de elektrische koelmachine ook daadwerkelijk uit is als de buitenlucht kouder is dan bijvoorbeeld 16°C.

Bron: Infomil