Kenniscentrum Duurzaam MKB

Beschrijving

Voor het douchen van personen is veel water nodig. Er kan water en energie bespaard worden door het installeren van een:

1. waterbesparende douchekop; deze gebruikt ongeveer 6 liter per minuut, terwijl een verouderde douchekop tot wel 20 liter per minuut gebruikt. 
2. doorstroombegrenzer; deze laten een beperkte hoeveelheid water door en zijn makkelijk te installeren tussen douchekraan en doucheslang.

Bijkomend voordeel is dat bij een lager waterverbruik per douchekop de temperatuur van het warmtapwater veel beter te beheersen is. Bij gelijktijdig gebruik van douches wordt voorkomen dat er opeens te koud of te heet water wordt geleverd. Hou wel rekening met de volgende twee aandachtspunten:

1. Tapdrempel
   Spaardouches en doorstroombegrenzers leveren problemen bij combiketels of badgeisers met een te hoge “tapdrempel”. De tapdrempel is de minimaal benodigde volumestroom om het warmtapwatertoestel in bedrijf te krijgen of te houden. Als de volumestroom naar een douchekop beneden de tapdrempel ligt, komt het toestel niet in bedrijf. Dan staat de gebruiker onder een koude douche! Installeer in bestaande situaties een doorstroombegrenzer of douchekop die een volumestroom doorlaat die groter is dan de tapdrempel van het warmtapwatertoestel. Stel in nieuwbouwsituaties de tapdrempel van het warmtapwatertoestel lager in dan de kleinst te verwachten warmtapwatervolumestroom.
2. Drukschommelingen
   Houdt behalve de tapdrempel ook rekening met variërende watertemperaturen veroorzaakt door drukschommelingen. Dit kan zich voordoen bij vervanging door een waterbesparend type. De variërende temperaturen worden veroorzaakt door verdringing van koud en warm water in de douchekop onder invloed van drukverschillen.

Waterbesparende douchekop

Voor douchekoppen zijn doorstroomklassen gedefinieerd (bij een normale waterdruk van 100 kPa (kiloPascal); Een douchekop laat meer water door als de druk hoger is).

• Doorstroomklasse Z is het zuinigst met een doorstroom van 4,2 tot 6,9 liter per minuut.
• Klasse A geeft tussen 6,9 en 8,7 liter per minuut.
• Klasse S (standaard) geeft tussen 8,7 en 11,5 liter per minuut.
• Daarna volgen de grote waterslurpers, klasse B tot en met D (11,5 tot wel 21,9 liter per minuut).

Omdat bij waterbesparende douchekoppen de weerstand in de douchekop groter is, ontstaat in de doucheslang een hogere druk dan bij gewone douchekoppen. De doucheslang moet geschikt zijn voor die hogere druk: 300 tot 500 kPa, afhankelijk van de druk in de installatie. Een doucheslang die voldoet aan BRL-K668 (en daarmee aan NEN-EN 1113) is geschikt voor een voordruk tot 500 kPa.

Doorstroombegrenzers

Er zijn drukafhankelijke en drukonafhankelijke doorstroombegrenzers:

• De drukafhankelijke doorstroombegrenzer verkleint de doorstroomopening, waardoor een kleinere volumestroom ontstaat. 
• Drukonafhankelijke doorstroombegrenzers worden, naast het beperken van het watergebruik, gebruikt om variaties van de druk in het waterleidingstelsel op te vangen. Ook voor het compenseren van verschillen in gebruiksdruk, bijvoorbeeld bij gebouwen met meerdere verdiepingen, kunnen drukonafhankelijke doorstroombegrenzers gebruikt worden.

Er zijn doorstroombegrenzers die uitgerust zijn met de mogelijkheid om handmatig de volumestroom nog bij te regelen zodat ook grotere volumestromen mogelijk zijn. Dit is met name relevant bij tappunten waar ook behoefte is aan grotere volumestromen, zoals bijvoorbeeld in een keuken. Een doorstroombegrenzer wordt dan vaak gecombineerd met een schuimstraalmondstuk of straalvormer.
Aandachtspunten bij doorstroombegrenzers: controleer of de doorstroombegrenzer geschikt is voor de (warmtapwater) temperaturen waarbij deze toegepast wordt. Een doorstroombegrenzer maakt vaak gebruik van een elastomeer, welke gevoelig is voor temperatuur.

Toepasbaarheid

Deze maatregel is toepasbaar in gebouwen waar veel gedoucht wordt, denk hierbij aan zorginstellingen.

Milieu aspecten

Het plaatsen van een waterbesparende douchekop of doorstroombegrenzer bespaart op inkoop van drinkwater en ook energie die nodig is voor het opwarmen van het douchewater. Ook wordt bespaard op de afvoer van afvalwater. De besparing op douchewater en verwarming van het douchewater kunnen oplopen tot boven 50%.

Financiële aspecten

Er zijn waterbesparende douchekoppen vanaf EUR 10,- verkrijgbaar. Goede douchekoppen kosten rond de EUR 40,-. Doorstroombegrenzers kosten vanaf EUR 5,- (Bron: Milieucentraal). Deze kosten zijn exclusief de installatiekosten.

De gemiddelde terugverdientijd van een waterbesparende douchekop of een doorstroombegrenzer liggen lager dan 1 jaar (Bron: Milieucentraal).

Bron: Infomil / Uneto-VNI / Milieucentraal