Kenniscentrum Duurzaam MKB

Beschrijving

Bij gebouwkoeling worden meestal synthetische koelmiddelen (onder andere R134A, R407C, R410A) gebruikt. Gemiddeld lekt ongeveer 2 tot 5 % van het koudemiddel weg per jaar. Dit is zeer belastend voor het milieu. U vermindert de milieubelasting door:

1. De koudebehoefte te beperken. Bij minder koudebehoefte is een kleinere koelinstallatie nodig en wordt minder koudemiddel verbruikt. Zie de tip Efficiënt koelen.
2. Een gediplomeerd persoon periodiek op lekkages te laten controleren (conform Regeling Lekdichtheid Koelinstallaties):
   • Een koelinstallatie met 3 – 30 kilogram koudemiddel minimaal eens per twaalf maanden.
   • Een koelinstallatie met 30 – 300 kilogram koudemiddel minimaal eens per zes maanden.
   • Een koelinstallatie > 300 kilogram koudemiddel minimaal eens per drie maanden.
3. Bij vervanging te kiezen voor een installatie die werkt op natuurlijke koudemiddelen zoals ammoniak (NH3), propaan (of isobutaan) en CO₂. Deze zijn minder milieubelastend dan synthetische koudemiddelen.
4. Bij vervanging/nieuwbouw te kiezen voor een systeem dat niet gebaseerd is op compressiekoeling, bijvoorbeeld verdampingskoeling, absorptiekoeling of koeling van buiten (diepe plassen, bodem).
5. Bij vervanging te kiezen voor een installatie met een laag lekpercentage. Er zijn leveranciers die “gegarandeerd lekvrije installaties” leveren.

Toepasbaarheid

Stap 1 en 2 zijn altijd toepasbaar. Stap 3 en 4 zijn van toepassing bij vervanging van gebouwkoeling:

• CO₂ vereist leidingen met dikkere wanden en een kleinere diameter, door de hoge druk die op dit systeem staat. Het systeem is wel compacter, waardoor het minder ruimte inneemt.
• Ammoniak (NH₃) is giftig en vereist dus veiligheidsmaatregelen tegen lekken. Lekdichte ammoniaksystemen zijn voldoende beschikbaar.
• Er zijn ook NH₃/CO₂ systemen beschikbaar. Deze hebben een hoger vermogen dan CO₂-systemen (maar lager dan NH₃-systemen) en zijn veiliger dan NH₃-systemen.
• Propaan (en isobutaan) is explosief. In kleine systemen is dit geen probleem. Bij grote systemen (>25 kg koudemiddel) moeten veiligheidsmaatregelen getroffen worden of kan gekozen worden voor een cascadesysteem. Dit is een systeem waarin meerdere koelunits in serie geschakeld zijn. Hierdoor is het koelmiddel verdeeld over verschillende locaties, wat de benodigde veiligheidsmaatregelen beperkt.

Milieuaspecten

Koudemiddelen ontsnappen bij installatie, gebruik (lekkage) en de afvalfase van een koel- of vriesinstallatie. Synthetische koudemiddelen hebben een negatief effect op het milieu. R22 is slecht voor de ozonlaag en HFK’s hebben een sterk broeikaseffect. CO_{2 als koudemiddel heeft een relatief laag broeikaseffect. Ammoniak draagt helemaal niet bij aan het broeikaseffect, propaan (en isobutaan) nauwelijks. Beide koudemiddelen vragen wel extra veiligheidsvoorzieningen. Natuurlijke koudemiddelen verminderen in de meeste gevallen energieverbruik van de installatie.}

Financiële aspecten

Meerkosten voor een systeem met natuurlijke koudemiddelen worden gecompenseerd door een kleinere installatie en besparing op de energie- en overige exploitatiekosten. Een installatie die gebruik maakt van natuurlijke koudemiddelen verbruikt 10 tot 30% minder energie doordat de warmteoverdracht van deze stoffen groter is dan van HFK’s. Ook wordt 2 tot 5% bespaard op de inkoop van koudemiddelen. Extra veiligheidsmaatregelen zorgen bij ammoniak, propaan of isobutaan voor hogere kosten. De exacte kosten zijn sterk afhankelijk van de grootte van het systeem en de gewenste koeltemperatuur. Ook de kosten voor ombouw van een bestaand systeem zijn sterk afhankelijk van het huidige systeem en de vereiste aanpassingen.

Aanvullende informatie

Op de website www.agentschapnl.nl/rob vindt u meer informatie over het gebruik van koudemiddelen.